Sân khấu hóa tác phẩm văn học mang tính trải nghiệm thông qua các tác phẩm văn học trong chương trình sách giáo khoa là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi hoạt động văn học của bộ môn Ngữ văn. Ở hoạt động này, các em có dịp hóa thân vào các nhân vật trong chính câu chuyện văn học, mỗi nhân vật mang tính cách, hành động khác nhau, song tất cả lại rất cảm xúc với những diễn biến tâm trạng của mình.
Thông qua 2 tác phẩm “Bếp lửa” của nhà thơ Bằng Việt và tác phẩm “Chiếc lược ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng, dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ của giáo viên bộ môn Ngữ văn, các em học sinh lớp 9 đã tái hiện lại nội dung 2 tác phẩm trên qua hoạt động tiểu phẩm:
Tiểu phẩm “Bếp lửa” của nhà thơ Bằng Việt
Khung cảnh yên bình của vùng quê Việt Nam. Nơi khởi nguồn tình yêu quê hương qua những hình ảnh bình dị quen thuộc.
Quê hương mỗi người chỉ một,
Như là chỉ một mẹ thôi.
Quê hương nếu ai không nhớ,
Sẽ không lớn nổi thành người.
Trong kí ức của mỗi người, hình ảnh quê hương, hình ảnh người bà, người mẹ luôn là hình ảnh xúc động nhất, thiêng liêng nhất. Và đối với nhà thơ Bằng Việt cũng thế. Tuổi thơ của ông ấm áp bên người bà tảo tần sớm hôm, ấm áp bên bếp lửa bà nhóm mỗi ngày. Ngọn lửa của tình yêu thương, ngọn lửa cháy lên với bao nỗi niềm hi vọng của nồi khoai sắn ngọt bùi.
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp ui nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Tuổi thơ bên bà, cháu được bà chăm sóc chu đáo, cháu được bà chăm từng miếng ăn giấc ngủ, rồi bà dạy cháu bao điều hay. Tuy cháu con nhỏ, nhưng cháu đã cảm nhận được tình thương của bà dành cho cháu. Niềm hạnh phúc của cháu là được ngủ trong vòng tay của bà, cháu chìm vào giấc ngủ một cách ngon lành với những lời hát ru của bà, cánh tay bà quạt đưa gió xuyên qua khung cửa sổ. Có tiếng chim tu hú hót vang ngoài đồng ruộng. Tuổi thơ của cháu bình yên thế đấy! hạnh phúc thế đấy!.
Cháu ở cùng bà bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa, nghĩ thương bà khó nhọc
Tú hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Để rồi khi lớn lên, cháu phải xa bà, cháu đang ở một phương trời xa xôi, để học tập và làm việc, nhưng hình ảnh về bà, hình ảnh về bếp lửa ngày thơ bé sống mãi trong tâm trí của cháu, trải dài trong nỗi nhớ của cháu. Dù ở phương xa có nhiều ngọn lửa nhưng không có ngọn lửa nào ấm hơn ngọn lửa của bà. Là ngọn lửa của tình yêu thương, sự tảo tần năm tháng.
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa iu thương nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm lên cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi! Kì lạ và thiêng liêng bếp lửa !
Khép lại tiểu phẩm này, các em học sinh cảm nhận nhiều hơn về tình cảm bà cháu, thiêng liêng, cao cả, cả một đời bà luôn hi sinh cho con cháu. Qua đó, càng trân quý hơn ông bà của mình.
*………………………………….*………………………………….*
Tiểu phẩm “Chiếc lược ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
Tác phẩm ra đời trong thời kì kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên chiến trường miền đông nam bộ. Lấy bối cảnh người cha đi lính khi đứa con gái còn nhỏ. Tên là Thu. Thu lớn lên trong vòng tay của mẹ và bà , thiếu đi tình cảm, hơi ấm của cha. Thu chỉ biết cha của mình qua tầm hình chụp chung với mẹ. hồi ấy, anh Sáu - cha của bé Thu còn trẻ và rất đẹp. Những năm tháng xa nhà, cuối cùng anh Sáu cũng được về thăm nhà, thăm đứa con gái bé bỗng mà anh ngày nhớ đêm mong. Những tưởng khoảnh khắc đó, sẽ thật cảm động vỡ ào trong niềm hạnh phúc khôn nguôi, nhưng tiếc thay, những đổi thay của năm tháng làm anh già đi, khiến con gái không thể nhận ra, sợ hãi và né tránh mỗi khi gặp anh.
Bữa cơm gia đình, sự đoàn tụ chưa trọn vẹn
của gia đình anh Sáu sau bao năm tháng xa cách vì chiến tranh.
Đây là bữa cơm mà anh Sáu đã mong chờ từ lâu, vì được ăn cơm cùng với vợ con. Nhưng bữa cơm ấy thật chưa trọn vẹn khi trong lòng bé Thu vẫn còn nghi ngờ và không xem anh Sáu là cha của mình. Trong bữa cơm ấy, anh đã gắp cho con gái một quả trứng cá thật to, thật ngon, như cách mà anh thể hiện tình cảm cha con, trong lòng anh muốn ở bên con gái nhiều hơn, bù đắp sự thiếu thốn tình thương sau những năm tháng xa nhà.
Nhưng tiếc thay, cô bé vẫn rất bướng, cương quyết không đón nhận quả trứng ấy, liền lấy đũa hết văng ra, anh tức giận lắm, không kiềm nỗi, anh đã lỡ tay đánh con gái một cái. Bé Thu liển bỏ qua nhà nhà ngoại kể hết sự tình. Anh Sáu cũng rất day dứt vì tính nóng nảy của mình đã làm tổn thương đến con.
Cuộc nói chuyện của hai bà cháu đã giúp cô bé
nhận ra sự thật và xóa đi những nghi ngờ trong suy nghĩ của cô bé.
Nghe xong câu chuyện của đứa cháu gái, bà đã giải thích cho cháu những hiểu lầm của cô bé về cha của mình. Nhận ra điều đó, bé Thu cảm thấy ân hận vô cùng vì đã có những điều đã làm với ba.
Trong giây phút chia li, cha con mới nhận ra nhau, khoảnh khắc ấy, thật xúc động nghẹn ngào. Những giọt nước mắt đã rơi xuống, tiếng “Ba …” cách lên thỏa lòng mong nhớ của cô con gái nhỏ, cũng là ước muốn của anh Sáu qua nhiều năm tháng chiến tranh.
Thời gian nghĩ phép cũng đã hết, anh Sáu đành phải tạm biệt gia đình, bà con để vào chiến trường, trong lúc chị Sáu đang chuẩn bị gói ghém tư trang cho chồng, bé Thu chạy đến kêu lên tiếng “Ba…..” thật to, xé toang đi bầu không khí trầm lắng, rồi vội vàng ôm chằm lấy ba của mình, khóc nức nở, làm cho anh Sáu cũng khóc theo. Trong giây phút chia tay ấy, cha con mới nhận ra nhau, vỡ ào trong sự nghẹn ngào xúc động.
Chiến tranh đang khốc liệt, anh Sáu không thể ở lại bên bên con gái. Tạm biệt con, anh lại lên đường và mang theo bao sự tiếc nuối nhớ nhung con gái, mang theo lời hứa về món quà tặng con ngày anh trở về.
Cây lược ngà, kỉ vật của tình cha con, kỉ vật chiến tranh,
mà anh Sáu đã tự tay mình làm để tặng cô con gái nhỏ của mình.
Những ngày ở chiến trường, anh luôn mong nhớ về con gái, tìm một miếng ngà làm thành cây lược, anh chăm chú làm cây lược thật đẹp thật bóng và khắc lên đó dòng chữ yêu thương “tặng Thu, con gái của ba”.
Nhưng không may, trong một lần chiến đấu, anh Sáu đã bị thương rất nặng, không thể vượt qua. Anh đã cố dùng chút sức còn lại, lấy chiếc Lược ra đưa cho đồng đội và dặn người đồng đội của mình, hãy mang chiếc lược này, thay anh trao cho con gái. Rồi anh mới trút hơi thở cuối cùng. Trong giây phút anh gục xuống, cố trăn trối những ước nguyện của mình cho đồng đội thay anh thực hiện.
Giây phút bé Thu nhận món quà của ba,
cô bé rất xúc động trước tình cảm của cha dành cho mình.
Trong những năm tháng xa người cha của mình, bé Thu đã nhận ra nhiều điều, càng yêu thương và trân quý cha của mình hơn. Cũng vì chiến tranh chia cắt, vì “vết thẹo” - nguồn cơn của sự hiểu lầm, bắt đầu cho những tình huống éo le, trớ trêu khiến cho hai cha con bé Thu hiểu lầm nhau, để trong trong khoảng thời gian nghĩ phép ngắn ngủi ấy. bé Thu không nhận cha. Trong tiềm thức của một đứa trẻ, hình ảnh người cha hiện lên trẻ trung, tươi sáng, chứ không phải là người đàn ông đứng đã từng nến trải bom đạn chiến trường, mang những vết thương, vết thẹo chi chít trên cơ thể.
Khép lại hai tiểu phẩm, đã để lại trong lòng các em học sinh biết bao tâm trạng buồn vui lẫn lộn. Giúp các em hiểu sâu hơn, trân quý hơn tình cảm gia đình, càng quý hơn những giây phút gắn bó bên nhau. Học được sự bình tĩnh trong cách nhìn nhận và giải quyết vấn đề. Không để những hiểu lầm nhỏ, dẫn đến những mâu thuẫn trong gia đình.
Tập thể lớp 9 và cô giáo bộ môn Ngữ văn.
Trải nghiệm thực tế trong văn học thông tiểu phẩm là một trãi nghiệm thú vị, giúp các em càng yêu thích thêm bộ môn Ngữ văn, khám phá văn học một cách hào hứng, hiểu sâu hơn về đời sống văn học và đời sống xã hội con người qua từng thời điểm.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português